داشتن گذرنامهای که امکان سفر بدون محدودیت و ویزای قبلی را فراهم کند، از نظر بسیاری از افراد نماد آزادی و دسترسی جهانی است. شاخص پاسپورت هنلی (Henley Passport Index) هر سال رتبهبندی گذرنامههای دنیا را بر اساس تعداد کشورهایی که شهروندان میتوانند بدون نیاز به ویزا یا با دریافت ویزای آسان وارد آنها شوند، منتشر میکند.
این رتبهبندی نه تنها نشاندهنده قدرت دیپلماسی و روابط بینالمللی کشورهاست، بلکه تصویر واضحی از آزادی حرکت شهروندان در سطح جهانی ارائه میدهد. در گزارش سال ۲۰۲۵، تغییراتی قابل توجه در جایگاه کشورها مشاهده شده و برخی قدرتهای آسیایی با عملکردی فوقالعاده، جایگاه کشورهای اروپایی سنتی را به چالش کشیدهاند.
شاخص های ارزیابی گذرنامه ها
قبل از بررسی جزئیات، لازم است با معیارهای ارزیابی گذرنامهها آشنا شویم. شاخص هنلی برای هر گذرنامه تعداد کشورهایی را محاسبه میکند که دارندگان آن میتوانند بدون ویزا یا با ویزای فرودگاهی وارد شوند. این شاخص شامل ۱۹۹ گذرنامه و ۲۲۷ مقصد بینالمللی است و هر سال با تغییر سیاستهای مهاجرتی کشورها بهروزرسانی میشود. بنابراین رتبهبندی تنها نشاندهنده کیفیت روابط دیپلماتیک کشور نیست، بلکه بازتابی از تغییرات جهانی در سیاستهای مرزی و توافقات بینالمللی نیز هست.
ده کشور برتر با دسترسی گسترده
در رتبهبندی سال ۲۰۲۵، ده کشور برتر جهان از نظر قدرت گذرنامه به شرح زیر معرفی شدهاند:
- رتبه دهم تا هشتم: لیختناشتاین با دسترسی به ۱۸۲ کشور، لتونی و کانادا با ۱۸۳ مقصد و بریتانیا، امارات متحده عربی، اسلوونی، اسلواکی، استونی و کرواسی با امکان سفر به ۱۸۴ کشور در این بخش قرار دارند. شهروندان امارات اکنون میتوانند بدون ویزا به کلمبیا سفر کنند، در حالی که بریتانیاییها دسترسی آسان به برزیل دارند.
- رتبه هفتم: لهستان، مالت، جمهوری چک و استرالیا با امکان سفر به ۱۸۵ مقصد، جایگاه خود را تثبیت کردهاند. استرالیاییها به مالزی دسترسی دارند و شهروندان چک میتوانند به موناکو بدون ویزا سفر کنند.
- رتبه ششم تا چهارم: کشورهای سوئد، پرتغال، نروژ، نیوزیلند، مجارستان و یونان با ۱۸۶ مقصد و سپس هلند، ایرلند، فرانسه، فنلاند، دانمارک، بلژیک و اتریش با ۱۸۷ مقصد، نمایانگر سیطره کشورهای اروپایی در نیمه بالای جدول هستند. در رتبه چهارم، سوئیس، اسپانیا، لوکزامبورگ، ایتالیا و آلمان با دسترسی به ۱۸۸ کشور قرار دارند.
قدرت آسیایی ها در صدر جدول
سه رتبه نخست، نشاندهنده سلطه کشورهای آسیایی است که با دسترسی گسترده خود به مقاصد بینالمللی، جایگاه کشورهای اروپایی را به چالش کشیدهاند:
- رتبه سوم: ژاپن با امکان سفر به ۱۸۹ کشور، از جمله کلمبیا و فیجی، در این جایگاه قرار دارد. این کشور با دیپلماسی مؤثر و توافقات گسترده، توانسته آزادی سفر شهروندان خود را افزایش دهد.
- رتبه دوم: کرهجنوبی با دسترسی به ۱۹۰ کشور، از جمله کاستاریکا و کرواسی، به مدال نقره دست یافته است. گذرنامه کرهجنوبی، دسترسی گستردهای به آمریکای لاتین، آسیا و اروپا فراهم میکند.
- رتبه اول: سنگاپور با دسترسی به ۱۹۳ مقصد بینالمللی، عنوان قدرتمندترین گذرنامه جهان در سال ۲۰۲۵ را به خود اختصاص داده است. شهروندان سنگاپوری میتوانند بدون ویزا یا با حداقل تشریفات به کشورهای اروپایی، آسیایی و حتی جزایر اقیانوس آرام سفر کنند. این فاصله قابل توجه نسبت به رقبا نشاندهنده موفقیت چشمگیر سنگاپور در دیپلماسی و توافقات چندجانبه است.
تحلیل و نکات مهم
رتبهبندی پاسپورتها تنها نشاندهنده آزادی سفر نیست، بلکه بازتابی از قدرت دیپلماتیک، روابط اقتصادی و سیاستهای داخلی کشورها نیز هست:
- کشورهای اروپایی با سنت طولانی در همکاریهای بینالمللی و توافقات ویزایی گسترده، همچنان در نیمه بالای جدول قدرتمند ظاهر شدهاند.
- آسیا با تمرکز بر دیپلماسی اقتصادی و توافقات منطقهای، توانسته جایگاه خود را در صدر جدول تثبیت کند.
- کشورهایی مانند امارات متحده عربی و سنگاپور با سرمایهگذاری استراتژیک در روابط بینالمللی، آزادی حرکت شهروندان خود را به حداکثر رساندهاند.
نتیجه گیری
شاخص پاسپورت هنلی ۲۰۲۵ نشان میدهد که آزادی سفر و قدرت گذرنامه، بازتاب مستقیم سیاستهای دیپلماتیک و روابط بینالمللی یک کشور است. سنگاپور با دسترسی به ۱۹۳ کشور، عنوان قدرتمندترین پاسپورت جهان را کسب کرده و کرهجنوبی و ژاپن نیز در جایگاههای دوم و سوم قرار دارند.
کشورهای اروپایی با دسترسی به بیش از ۱۸۰ مقصد، همچنان جایگاه قابل توجهی دارند، اما رقابت در نیمه بالای جدول نشاندهنده رشد سریع قدرتهای آسیایی در عرصه جهانی است. برای شهروندان، این رتبهبندی نمادی از آزادی حرکت، فرصتهای سفر و دسترسی به جهان است و بازتابدهنده موفقیتهای دیپلماسی کشورها در سطح بینالمللی میباشد.
