راهنمایان گردشگری، ستون اصلی تجربه سفر در ایران و جهان هستند و نقش مهمی در معرفی فرهنگ، تاریخ و جاذبههای هر منطقه دارند. این افراد نه تنها اطلاعات تخصصی ارائه میکنند، بلکه تجربه سفر را برای گردشگران به یادماندنی و ایمن میسازند. با این حال، وضعیت شغلی این صنف در ایران در سالهای اخیر به شدت تحت تأثیر مشکلات اقتصادی و محدودیتهای گردشگری قرار گرفته است. همزمان با ۲۱ فوریه، روز جهانی راهنمایان گردشگری، بسیاری از فعالان این حوزه با بیکاری گسترده و مشکلات معیشتی شدید روبهرو هستند.
روز جهانی راهنمایان گردشگری و وضعیت امسال
۲۱ فوریه هر سال به عنوان روز جهانی راهنمایان گردشگری جشن گرفته میشود تا این حرفه ارزشمند و تلاشهای افراد فعال در آن گرامی داشته شود. این روز فرصت مناسبی برای تجلیل از راهنمایان و افزایش آگاهی عمومی درباره نقش آنها در صنعت گردشگری است. با این حال، امسال انجمن صنفی راهنمایان گردشگری ایران تصمیم به لغو جشن سالانه گرفت.
علت این تصمیم، وضعیت اقتصادی کشور و فشارهای معیشتی راهنمایان عنوان شد. «محمدحسین یزدانی»، رییس جامعه راهنمایان گردشگری ایران، توضیح داد که انجمن با احترام به شرایط کشور و همدلی با مردم، از برگزاری جشن خودداری کرده است. این تصمیم نشاندهنده عمق مشکلاتی است که راهنمایان در حال حاضر با آن مواجه هستند و وضعیت شکننده بازار کار را برجسته میکند.
بحران بیکاری در میان راهنمایان گردشگری
بازار کار راهنمایان گردشگری در ایران طی ماههای اخیر با رکود شدیدی مواجه شده است. بسیاری از فعالان این صنف که تا پیش از این به پسانداز خود تکیه داشتند، اکنون با تهدید جدی معیشت خود روبهرو هستند. یزدانی تاکید کرد که اکثریت قاطع راهنمایان در حال حاضر بیکار هستند و حتی افرادی که هنوز فعالیت دارند، اغلب با حداقل دستمزد مشغول به کار هستند.
بررسیهای بازار نشان میدهد که بخش فعال صنعت گردشگری نیز با ظرفیت محدود و کاهش تقاضا روبهروست. حتی در ایام پیک سفر مانند نوروز، بسیاری از آژانسهای مسافرتی تنها با یک سوم ظرفیت خود اقدام به برگزاری تور کردهاند و در همین بخش محدود نیز دو سوم راهنمایان بیکار هستند. این شرایط باعث شده است که فشار اقتصادی و معیشتی بر راهنمایان به شکل بیسابقهای افزایش یابد.
تأثیر بر کیفیت خدمات گردشگری و تجربه سفر
رکود گسترده در بازار راهنمایان گردشگری نه تنها مشکلات مالی برای فعالان این صنف ایجاد کرده است، بلکه کیفیت خدمات ارائه شده به گردشگران را نیز تحت تأثیر قرار داده است. کاهش تعداد تورها، محدودیت ظرفیت و فشار اقتصادی باعث میشود که راهنمایان زمان کافی برای آمادهسازی و ارائه تجربه کامل نداشته باشند. همچنین، استرس و نگرانی ناشی از بیکاری و عدم ثبات مالی میتواند بر روحیه و انگیزه حرفهای آنان تأثیر منفی بگذارد و تجربه سفر گردشگران را کاهش دهد.
اقدامات حمایتی و بسته های اقتصادی
برای کاهش فشارهای اقتصادی، جامعه راهنمایان گردشگری اقداماتی را در نظر گرفته است. یکی از این اقدامات، ارائه وام با کارمزد پایین و بازپرداخت سه ساله است که میتواند بخش کوچکی از راهنمایان را از نظر معیشتی حمایت کند. با این حال، این حمایتها تنها به بخشی از مشکلات پاسخ میدهند و نیاز به راهکارهای بلندمدت و پایدارتر همچنان احساس میشود.
یزدانی تاکید کرده است که سرمایه اصلی راهنمایان گردشگری تخصص و زمان آنهاست و در شرایط بحران اقتصادی، آسیبهای این حرفه بیشتر نمایان میشود. امکان ذخیره سرمایه و پسانداز محدود است و بسیاری از راهنمایان توانایی مدیریت شرایط بحرانی را ندارند.
چالش های بلند مدت صنعت گردشگری
سالهای اخیر نشان داده است که مشکلات راهنمایان گردشگری به صورت سالانه افزایش یافته و تنها محدود به یک فصل یا رویداد خاص نیست. کاهش تقاضای گردشگری، محدودیتهای بینالمللی، نوسانات ارزی و وضعیت اقتصادی کشور همگی در ایجاد بحران شغلی نقش داشتهاند. با توجه به اهمیت راهنمایان در حفظ و ترویج فرهنگ و گردشگری ایران، نادیده گرفتن این مسائل میتواند پیامدهای منفی بلندمدت برای کل صنعت گردشگری به همراه داشته باشد.
نتیجه گیری
وضعیت راهنمایان گردشگری ایران در سالهای اخیر نشاندهنده بحرانی عمیق و پایدار است. همزمان با روز جهانی راهنمایان گردشگری، بخش بزرگی از این صنف با بیکاری گسترده و فشار اقتصادی شدید مواجه هستند و آینده شغلی آنان مبهم است. برای حفظ پایداری این حرفه و ارتقای کیفیت خدمات گردشگری، نیاز به سیاستهای حمایتی بلندمدت، توسعه بستههای معیشتی و ایجاد فرصتهای شغلی پایدار ضروری است. حمایت از راهنمایان نه تنها به نفع فعالان این صنف است، بلکه تجربه سفر گردشگران داخلی و خارجی را نیز بهبود میبخشد و به توسعه گردشگری پایدار در کشور کمک میکند.
