نام مثلث برمودا برای بسیاری از مردم با داستان های مرموز، ناپدید شدن هواپیماها و کشتی ها و روایت های شبه علمی گره خورده است. با این حال، آنچه در پیرامون مجمع الجزایر برمودا واقع شده، بیش از آن که راز آلود باشد، حاصل ترکیبی از جغرافیای خاص، خطاهای ناوبری و تاریخ طولانی کشتیرانی در اقیانوس اطلس است.

در آب های اطراف این جزایر، بیش از ۳۰۰ کشتی غرق شده اند؛ مجموعه ای که امروز به یکی از مهم ترین سایت های باستان شناسی دریایی و مقصدهای محبوب غواصی در جهان تبدیل شده است. در این گزارش، به جای تکرار افسانه ها، واقعیت های زمین شناسی، تاریخی و زیست محیطی این منطقه را بررسی می کنیم.

برمودا کجاست و چرا این قدر کشتی در آن غرق شده است؟

Bermuda مجمع الجزایری در شمال اقیانوس اطلس است که در فاصله قابل توجهی از سواحل آمریکای شمالی قرار دارد. این جزایر روی بقایای یک کوه آتشفشانی خاموش شکل گرفته اند که بعدها با رشد گسترده صخره های مرجانی احاطه شده است.

ویژگی تعیین کننده این منطقه، حلقه وسیع صخره های مرجانی کم عمق است که درست زیر سطح آب قرار دارند. بسیاری از این صخره ها از دور قابل مشاهده نیستند و در گذشته، زمانی که تجهیزات ناوبری مدرن وجود نداشت، به تله ای طبیعی برای کشتی ها تبدیل می شدند.

عوامل زیر در شکل گیری این گورستان دریایی نقش اساسی داشته اند:

• وجود صخره های مرجانی تیز و کم عمق در اطراف جزایر
• جریان های قدرتمند اقیانوسی و تغییرات ناگهانی آب و هوا
• خطاهای انسانی در ناوبری، به ویژه پیش از عصر جی پی اس
• ترافیک سنگین کشتیرانی در مسیر اروپا به قاره آمریکا از قرن شانزدهم به بعد

بنابراین، تمرکز بالای کشتی های غرق شده بیش از آن که به پدیده ای فراطبیعی مربوط باشد، نتیجه موقعیت جغرافیایی پیچیده و سابقه طولانی دریانوردی در این منطقه است.

کریستوبال کولون؛ بزرگ ترین لاشه شناخته شده در آب های برمودا

در میان صدها کشتی غرق شده، نام کشتی اسپانیایی Cristobal Colon جایگاه ویژه ای دارد. این کشتی مسافربری مجلل در دهه ۱۹۳۰ یکی از نمادهای قدرت دریایی اسپانیا در مسیرهای اقیانوس اطلس بود و میان نیویورک و آمریکای مرکزی تردد می کرد.

در سال ۱۹۳۶، این کشتی در نزدیکی برمودا به صخره برخورد کرد و به گل نشست. گزارش های تاریخی نشان می دهند که یکی از عوامل اصلی حادثه، اشتباه گرفتن نور یک دکل مخابراتی با چراغ فانوس دریایی بوده است. در آن زمان، فانوس دریایی معروف Gibbs Hill Lighthouse به دلیل تعمیرات موقتا خاموش بود و همین موضوع باعث سردرگمی ناخدا شد.

چند ماه بعد، یک کشتی باری نروژی با نام Iristo نیز با مشاهده بقایای نیمه بیرون زده کریستوبال کولون، تصور کرد آن سازه ها متعلق به یک کشتی در حال حرکت است و در نهایت به همان صخره ها برخورد کرد و غرق شد.

بقایای کریستوبال کولون بعدها در جریان جنگ جهانی دوم برای تمرین بمباران هدف قرار گرفت و به همین دلیل، امروز به صورت تکه تکه و پراکنده در بستر دریا دیده می شود.

پیوند تاریخ دریانوردی و زیست بوم مرجانی

کشتی های غرق شده تنها سازه های فلزی زنگ زده نیستند؛ آن ها در طول زمان به بخشی از اکوسیستم دریایی تبدیل شده اند. سازه های فلزی و چوبی این کشتی ها اکنون به صخره های مصنوعی بدل شده اند که زیستگاه صدها گونه جانوری و گیاهی دریایی هستند.

مرجان ها، اسفنج های دریایی، جلبک ها و انواع ماهی ها در میان بدنه های فروپاشیده کشتی ها پناه گرفته اند. این ترکیب منحصر به فرد از میراث انسانی و تنوع زیستی، برمودا را به آزمایشگاهی طبیعی برای مطالعه همزمان باستان شناسی دریایی و بوم شناسی دریایی تبدیل کرده است.

از منظر علمی، این سایت ها به پژوهشگران کمک می کنند تا:

• روند رشد مرجان ها در سازه های فلزی مصنوعی را بررسی کنند.
• تاثیر تغییرات اقلیمی بر آب های نیمه گرمسیری اطلس را ارزیابی کنند.
• تعامل میان آلودگی فلزی و حیات دریایی را مطالعه کنند.

ارزش علمی کشتی های غرق شده؛ فراتر از افسانه گنج

برخلاف روایت های سینمایی، بیشتر کشتی های غرق شده در برمودا حامل طلا و جواهرات افسانه ای نیستند. ارزش اصلی این ویرانه ها در داده های تاریخی و علمی نهفته است.

بررسی بدنه کشتی های قرون شانزدهم و هفدهم اطلاعاتی درباره تکنیک های کشتی سازی، نوع چوب های استفاده شده و مسیرهای تجاری میان اروپا، آفریقا و قاره آمریکا ارائه می دهد. حتی ترکیب شیمیایی رسوبات و میزان خوردگی فلزات می تواند اطلاعاتی درباره شوری آب، دما و تغییرات بلند مدت محیطی فراهم کند.

در واقع، این گورستان دریایی را می توان آرشیوی زنده از تاریخ دریانوردی اقیانوس اطلس دانست.

غواصی در گورستان کشتی ها؛ تجربه ای در عمق ۱۰ تا ۲۰ متر

یکی از ویژگی های منحصر به فرد برمودا، عمق نسبتا کم بسیاری از سایت های کشتی های غرق شده است. بسیاری از این لاشه ها در عمق حدود ۱۰ تا ۲۰ متر قرار دارند؛ عمقی که برای غواصان تفریحی دارای گواهینامه مناسب قابل دسترس است.

شفافیت بالای آب در این منطقه باعث می شود نور خورشید تا عمق قابل توجهی نفوذ کند و جزئیاتی مانند دیگ های بخار، موتورهای قدیمی، لنگرها و ابزارهای فلزی به وضوح دیده شوند. همین ویژگی، این منطقه را به یکی از محبوب ترین مقاصد غواصی در اقیانوس اطلس تبدیل کرده است.

با این حال، فعالیت های غواصی تحت قوانین حفاظتی مشخصی انجام می شود تا از تخریب بیشتر بقایای تاریخی و آسیب به اکوسیستم مرجانی جلوگیری شود.

جمع بندی

آنچه در اطراف برمودا قرار دارد، بیش از آن که به رازهای ماورایی مربوط باشد، نتیجه تعامل پیچیده جغرافیا، تاریخ و خطاهای انسانی است. بیش از ۳۰۰ کشتی غرق شده در این منطقه، امروز نه تنها بخشی از میراث دریانوردی جهان محسوب می شوند، بلکه به زیستگاه های ارزشمند دریایی نیز تبدیل شده اند.

گورستان کشتی های برمودا نمونه ای کم نظیر از تلاقی اسطوره و علم است؛ جایی که افسانه مثلث برمودا جای خود را به واقعیت های زمین شناسی، باستان شناسی و بوم شناسی می دهد.