شهر تاریخی حریره در جزیره کیش یکی از مهمترین محوطههای باستانی جنوب ایران به شمار میرود که ارزش تاریخی و معماری بالایی دارد. این مجموعه که سالها تحت کاوشهای باستانشناسی و عملیات حفاظتی قرار داشته، اکنون پس از اجرای یک پروژه مرمتی گسترده، برای بازدید گردشگران آماده شده است.
به گفته مسئولان گردشگری منطقه آزاد کیش، هدف اصلی این پروژه نه تنها حفاظت از آثار تاریخی، بلکه ایجاد امکان بازدید ایمن و استاندارد برای علاقهمندان میراث فرهنگی بوده است.
پایان عملیات مرمت و تثبیت سازه های تاریخی
معاون گردشگری سازمان منطقه آزاد کیش اعلام کرده است که عملیات مرمت استحفاظی و خواناسازی جدارههای شهر تاریخی حریره پس از یک دوره توقف و از سرگیری فعالیتها به پایان رسیده است.
این پروژه با هدف حفاظت از ساختارهای سنگی و مرجانی انجام شده که بخش مهمی از هویت معماری این شهر تاریخی را تشکیل میدهند. در جریان این عملیات، تمرکز اصلی بر تثبیت سازهها و جلوگیری از تخریب بیشتر در اثر عوامل محیطی بوده است.
این اقدامات نشان میدهد که حفاظت از آثار باستانی تنها به کاوش محدود نمیشود، بلکه نیازمند مداخلههای تخصصی و مستمر برای جلوگیری از فرسایش تدریجی نیز هست.
- پایان مرمت جداره های تاریخی حریره
- تثبیت سازه های سنگی و مرجانی
- هدف اصلی، حفاظت و جلوگیری از تخریب
- اجرای عملیات پس از وقفه زمانی
آغاز کاوش های باستان شناسی و کشفیات مهم
بر اساس گزارش ارائه شده، فصل هفتم کاوشهای باستانشناسی شهر تاریخی حریره از اواخر سال ۱۴۰۳ آغاز شده است. این کاوشها با همکاری پژوهشگاه میراث فرهنگی و به سرپرستی دکتر محمد مرتضایی انجام گرفته است.
در جریان این فعالیتها، بخش قابل توجهی از محوطه باستانی به وسعت حدود ۴۰۰ متر مربع از دل خاک خارج شده است. این بخش شامل مجموعهای از سازههای معماری در قسمت جنوبی عمارت اعیانی بوده که اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار شهری حریره ارائه میدهد.
این یافتهها نشان میدهد که حریره در گذشته یکی از مراکز مهم سکونت و فعالیت در منطقه بوده است و دارای ساختار شهری پیچیدهای بوده است.
- آغاز فصل هفتم کاوش های باستان شناسی
- کشف ۴۰۰ متر مربع از عرصه تاریخی
- شناسایی مجموعه ساختمانی شماره ۳
- آشکار شدن بخش هایی از معماری قدیمی
جزئیات سازه های کشف شده در حریره
در این کاوشها، ۱۴ فضای معماری مختلف به همراه یک چاه با عمق حدود ۹ متر شناسایی شده است. این ساختارها نشاندهنده پیچیدگی معماری و مهندسی شهری در دوره تاریخی مربوط به حریره هستند.
با این حال، قرار گرفتن این سازهها در معرض هوا پس از سالها مدفون بودن، باعث بروز آسیبهایی مانند فرسایش، سست شدن ملاتها و تخریب لبههای سنگی شده است. همین موضوع ضرورت اجرای عملیات مرمتی فوری را افزایش داده بود.
کارشناسان تاکید کردهاند که شرایط اقلیمی جزیره کیش، به ویژه رطوبت بالا و تغییرات دمایی، نقش مهمی در آسیبپذیری این سازهها دارد.
- شناسایی ۱۴ فضای معماری تاریخی
- کشف یک چاه ۹ متری باستانی
- آسیب پذیری سازه ها پس از کاوش
- تاثیر رطوبت و تغییرات دما بر فرسایش
اصول مرمت و حفاظت در شهر تاریخی حریره
معاون گردشگری منطقه آزاد کیش اعلام کرده است که عملیات مرمت بر اساس اصول بینالمللی حفاظت از میراث فرهنگی انجام شده است. در این پروژه، معیارهایی مانند حداقل مداخله، برگشت پذیری و حفظ اصالت تاریخی به طور کامل رعایت شدهاند.
این رویکرد باعث میشود که هرگونه اقدام مرمتی در آینده قابل اصلاح باشد و ساختار اصلی بنا بدون تغییر اساسی حفظ شود. چنین استانداردهایی در پروژههای میراث فرهنگی اهمیت زیادی دارند، زیرا از تحریف هویت تاریخی آثار جلوگیری میکنند.
- رعایت اصول بین المللی مرمت
- تاکید بر حداقل مداخله در بافت تاریخی
- حفظ اصالت معماری باستانی
- امکان بازگشت پذیری اقدامات مرمتی
اقدامات انجام شده برای تثبیت و خواناسازی
در روند مرمت شهر تاریخی حریره، مجموعهای از اقدامات تخصصی برای حفاظت و افزایش خوانایی سازهها انجام شده است. این اقدامات علاوه بر افزایش استحکام فیزیکی، به درک بهتر ساختارهای تاریخی توسط بازدیدکنندگان نیز کمک میکند.
از جمله مهمترین اقدامات میتوان به پاکسازی زیستی سطوح، تزریق ملاتهای سازگار برای تثبیت بخشهای آسیبدیده و مشخصسازی مرز جدارههای معماری اشاره کرد.
این عملیات باعث شده است که بخشهای اصلی و اصیل بنا بهتر دیده شوند و در عین حال از تخریب بیشتر جلوگیری شود.
- پاک سازی زیستی سطوح تاریخی
- تزریق ملات های سازگار با بافت اصلی
- تثبیت لبه های فرسوده سازه ها
- افزایش خوانایی بصری آثار تاریخی
آماده سازی حریره برای بازدید گردشگران
با پایان عملیات مرمت، مجموعه ساختمانی شماره ۳ در شهر تاریخی حریره اکنون شرایط مناسبی برای بازدید گردشگران دارد. این بخش از محوطه با حفظ اصالت تاریخی و رعایت استانداردهای ایمنی آماده بهره برداری فرهنگی شده است.
مسئولان گردشگری معتقدند که این اقدام میتواند نقش مهمی در توسعه گردشگری فرهنگی در جزیره کیش داشته باشد و تجربه متفاوتی از بازدید آثار تاریخی برای گردشگران داخلی و خارجی ایجاد کند.
همچنین انتظار میرود افزایش بازدید از این محوطه، به آشنایی بیشتر مردم با تاریخ و هویت منطقه کمک کند.
- آماده سازی بخش های مرمت شده برای بازدید
- افزایش ایمنی محوطه تاریخی
- توسعه گردشگری فرهنگی در کیش
- معرفی بهتر تاریخ حریره به گردشگران
نتیجه گیری
پایان عملیات مرمت شهر تاریخی حریره را میتوان گامی مهم در جهت حفاظت از میراث فرهنگی جنوب ایران دانست. این پروژه نشان داد که با استفاده از روشهای علمی و استانداردهای بینالمللی، میتوان همزمان هم از آثار تاریخی حفاظت کرد و هم امکان بازدید عمومی از آنها را فراهم ساخت.
اکنون حریره کیش نه تنها یک محوطه باستانی حفاظت شده است، بلکه به یک مقصد گردشگری فرهنگی تبدیل شده که میتواند نقش مهمی در معرفی تاریخ و تمدن منطقه ایفا کند.
