همزمان با تقویت پدیده ال نینو و افزایش نگرانی ها درباره تغییرات اقلیمی، پژوهشگران نسبت به افزایش خطر موج های گرمایی در بسیاری از شهرهای جهان هشدار داده اند. گرمای شدید دیگر تنها یک پدیده فصلی نیست، بلکه به یکی از مهم ترین تهدیدهای زیست محیطی و بهداشتی برای شهرهای بزرگ و پرجمعیت تبدیل شده است.
نتایج یک پژوهش جدید از دانشگاه آکسفورد نشان می دهد برخی از محبوب ترین مقاصد گردشگری جهان در سال های آینده با خطر فزاینده گرما مواجه خواهند شد. این مطالعه علاوه بر میزان افزایش دما، عواملی مانند آسیب پذیری جمعیت، زیرساخت های شهری و توانایی سازگاری با شرایط اقلیمی را نیز بررسی کرده است.
ال نینو چگونه خطر گرما را افزایش می دهد؟
ال نینو یکی از مهم ترین پدیده های اقلیمی جهان است که با گرم شدن غیرعادی آب های بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام همراه می شود. این تغییر باعث برهم خوردن الگوهای آب و هوایی در مناطق مختلف جهان می شود.
زمانی که ال نینو رخ می دهد، احتمال افزایش دما، خشکسالی، آتش سوزی های جنگلی و موج های گرمایی در بسیاری از کشورها افزایش پیدا می کند. اگر این پدیده با روند گرمایش جهانی ناشی از فعالیت های انسانی همزمان شود، شدت اثرات آن چند برابر خواهد شد.
مهم ترین پیامدهای ال نینو شامل موارد زیر است:
- افزایش دمای جهانی
- تشدید موج های گرمایی
- افزایش خشکسالی در برخی مناطق
- تغییر الگوهای بارش
- افزایش خطر آتش سوزی های گسترده
پژوهش آکسفورد چه چیزی را بررسی کرده است؟
دانشمندان دانشگاه آکسفورد برای دستیابی به تصویری دقیق تر از خطر گرمای شهری، ۲۲۰ شهر بزرگ جهان با جمعیت بیش از یک میلیون نفر را مورد بررسی قرار دادند.
این پژوهش تنها بر دمای هوا تمرکز نداشت، بلکه عوامل دیگری مانند سطح درآمد، سن جمعیت، دسترسی به سیستم های سرمایشی، پوشش گیاهی شهری و توانایی سازگاری با گرما را نیز در نظر گرفت.
نتایج نشان داد که خطر گرما تنها به دمای بالا وابسته نیست و بسیاری از شهرها به دلیل ضعف زیرساخت ها یا شرایط اجتماعی، آسیب پذیری بیشتری دارند.
شاخص های اصلی این پژوهش:
- میزان مواجهه با گرمای شدید
- آسیب پذیری جمعیت شهری
- وضعیت اقتصادی و اجتماعی
- دسترسی به امکانات خنک کننده
- وجود فضای سبز و پوشش درختی
- ظرفیت سازگاری با تغییرات اقلیمی
چرا شهرهای آسیایی و آفریقایی بیشترین خطر را دارند؟
بررسی ها نشان می دهد بیش از ۹۵ درصد شهرهای پرخطر جهان در جنوب آسیا، جنوب شرق آسیا و آفریقای سیاه قرار گرفته اند. این مناطق علاوه بر افزایش دما، با چالش هایی مانند رشد سریع جمعیت، کمبود زیرساخت های شهری و محدودیت منابع روبه رو هستند.
در بسیاری از این شهرها، دسترسی به سیستم های سرمایشی مناسب محدود است و بخش قابل توجهی از جمعیت توانایی مقابله با موج های گرمایی طولانی مدت را ندارند.
عوامل افزایش خطر در این مناطق:
- تراکم بالای جمعیت
- فقر و نابرابری اقتصادی
- کمبود فضای سبز شهری
- دسترسی محدود به تهویه مطبوع
- رشد سریع شهرنشینی
- آسیب پذیری بیشتر گروه های کم درآمد
پرخطرترین شهرهای جهان در برابر گرمای شدید
بر اساس این مطالعه، برخی شهرها بیش از دیگر مناطق در معرض تهدید موج های گرمایی قرار دارند. در صدر این فهرست، شهر بصره عراق قرار گرفته که بالاترین سطح آسیب پذیری را در میان ۲۲۰ شهر بررسی شده دارد.
پس از بصره، چند شهر دیگر در آسیا و آفریقا در رتبه های بالای خطر قرار گرفته اند. این شهرها در سال های اخیر نیز بارها با رکوردهای دمایی و موج های گرمای شدید مواجه بوده اند.
پنج شهر نخست این فهرست:
- بصره در عراق
- احمدآباد در هند
- باماکو در مالی
- ناگپور در هند
- سایر شهرهای جنوب آسیا و آفریقا
مقاصد گردشگری معروف در فهرست شهرهای پرخطر
یکی از نکات مهم این پژوهش حضور چندین مقصد محبوب گردشگری در میان شهرهای پرریسک است. این موضوع می تواند بر برنامه ریزی سفر گردشگران در سال های آینده تاثیرگذار باشد.
بسیاری از این شهرها سالانه میلیون ها گردشگر را جذب می کنند، اما افزایش دما و موج های گرمایی ممکن است تجربه سفر را دشوارتر کند و حتی سلامت گردشگران را به خطر بیندازد.
قاهره
پایتخت مصر که به دلیل آثار تاریخی مشهور خود شناخته می شود، در رتبه ۲۲ شهرهای پرخطر قرار گرفته است. افزایش دما در این شهر می تواند بازدید از جاذبه های روباز را دشوارتر کند.
بانکوک
یکی از محبوب ترین مقاصد گردشگری آسیا که در رتبه ۳۸ این فهرست قرار دارد. رطوبت بالا و گرمای شدید از مهم ترین چالش های این شهر محسوب می شوند.
هانوی
پایتخت ویتنام نیز در میان شهرهای پرخطر قرار گرفته است. افزایش موج های گرمایی می تواند بر زندگی شهری و صنعت گردشگری این منطقه تاثیر بگذارد.
هوشی مین سیتی
این شهر در رتبه ۱۶ فهرست قرار گرفته و یکی از آسیب پذیرترین مقاصد گردشگری جنوب شرق آسیا به شمار می رود.
جیپور
شهر تاریخی جیپور در هند نیز در میان ۵۰ شهر نخست این فهرست دیده می شود و با خطر افزایش دما و موج های گرمایی روبه رو است.
کدام شهرها کمترین خطر گرمایی را دارند؟
در نقطه مقابل، برخی شهرها به دلیل شرایط اقلیمی معتدل تر، زیرساخت های قوی تر و توانایی بالاتر در سازگاری با تغییرات آب و هوایی، کم خطرتر ارزیابی شده اند.
مطالعه آکسفورد نشان می دهد که چند شهر بریتانیایی در انتهای فهرست خطر قرار دارند و کمترین آسیب پذیری را در برابر موج های گرمایی نشان می دهند.
شهرهای کم خطر:
- لندن
- گلاسگو
- بیرمنگام
چگونه در سفر از گرمای شدید محافظت کنیم؟
با افزایش موج های گرمایی، رعایت نکات ایمنی در سفر اهمیت بیشتری پیدا کرده است. به ویژه در مقاصدی که در مناطق گرمسیری یا بیابانی قرار دارند، بی توجهی به گرما می تواند مشکلات جدی ایجاد کند.
گردشگران باید پیش از سفر شرایط آب و هوایی مقصد را بررسی کنند و برنامه بازدیدهای خود را متناسب با ساعات خنک تر روز تنظیم نمایند.
توصیه های مهم برای سفر در هوای گرم:
- نوشیدن آب کافی در طول روز
- استفاده از لباس های روشن و سبک
- اجتناب از فعالیت های سنگین در ساعات اوج گرما
- استفاده از کرم ضد آفتاب
- استراحت در فضاهای دارای تهویه مناسب
- همراه داشتن کلاه و عینک آفتابی
نتیجه گیری
پژوهش جدید دانشگاه آکسفورد نشان می دهد که خطر گرمای شدید در بسیاری از شهرهای جهان در حال افزایش است و برخی از محبوب ترین مقاصد گردشگری نیز از این روند مستثنی نیستند. شهرهایی مانند قاهره، بانکوک، هانوی، هوشی مین سیتی و جیپور اکنون در میان مناطق پرریسک از نظر گرمای شهری قرار دارند.
همزمانی ال نینو با روند گرمایش جهانی می تواند شدت این چالش را در سال های آینده افزایش دهد. به همین دلیل، گردشگران، مدیران شهری و دولت ها باید خود را برای شرایط جدید اقلیمی آماده کنند. برنامه ریزی هوشمندانه، توسعه زیرساخت های سازگار با گرما و افزایش آگاهی عمومی می تواند نقش مهمی در کاهش خطرات ناشی از موج های گرمایی داشته باشد.
