با آغاز فصل گاوبانگی مرال ها در جنگل های گلستان، ورود گردشگران، طبیعت گردان و آفرودسواران به برخی زیستگاه های حساس این گونه ممنوع شده است. هدف از اجرای این محدودیت، ایجاد آرامش در زیستگاه و فراهم کردن شرایط مناسب برای جفت گیری و زادآوری مرال ها است.

مسئولان محیط زیست گلستان تاکید کرده اند که در این دوره، حتی حضور تفریحی انسان در مناطق حساس می تواند آرامش حیات وحش را برهم بزند. به همین دلیل، کنترل ورودی مناطق حفاظت شده، جلوگیری از ورودهای غیرمجاز و مقابله با فعالیت شکارچیان در دستور کار نیروهای حفاظتی قرار گرفته است.

فصل گاوبانگی مرال چیست و چرا اهمیت دارد؟

گاوبانگی یکی از حساس ترین دوره های زندگی مرال ها به شمار می رود. در این دوره، گوزن های نر با ایجاد صداهای ویژه، قلمرو و آمادگی خود را برای جفت گیری اعلام می کنند و رقابت میان نرها برای دسترسی به ماده ها افزایش پیدا می کند.

آرامش محیط در این دوره اهمیت زیادی دارد، زیرا هرگونه مزاحمت و تغییر ناگهانی در شرایط زیستگاه می تواند رفتار طبیعی حیوانات را تحت تاثیر قرار دهد. از طرف دیگر، حفاظت از مرال ها در زمان تولید مثل فقط به معنای محافظت از چند حیوان در یک فصل نیست، بلکه با حفظ روند طبیعی زادآوری و پایداری جمعیت ارتباط دارد.

مهم ترین دلایل حفاظت از زیستگاه مرال ها در فصل گاوبانگی عبارتند از:

• حفظ آرامش حیات وحش: حضور انسان، خودرو و فعالیت های تفریحی می تواند باعث ایجاد اختلال در رفتار طبیعی حیوانات شود.
• حفاظت از فرایند جفت گیری: کاهش مزاحمت در دوره تولید مثل به مرال ها اجازه می دهد رفتارهای طبیعی خود را بدون فشار خارجی دنبال کنند.
• کمک به تداوم زادآوری: موفقیت در تولید مثل یکی از عوامل مهم در حفظ و تقویت جمعیت یک گونه است.
• کاهش احتمال شکار غیرمجاز: محدود کردن ورود افراد به زیستگاه های حساس، امکان کنترل بهتر مناطق و شناسایی ورودهای مشکوک را فراهم می کند.

بر اساس نظام طبقه بندی تهدیدهای IUCN، فعالیت های تفریحی و حضور انسان در طبیعت می تواند در گروه «اختلال ناشی از فعالیت انسانی» قرار گیرد و فعالیت هایی مانند پیاده روی، خودروهای خارج از جاده و دیگر فعالیت های تفریحی در زیستگاه های طبیعی را شامل می شود.

چرا ورود گردشگران و آفرودسواران محدود شده است؟

ممنوعیت ورود به زیستگاه مرال ها صرفا به معنای مخالفت با طبیعت گردی نیست. مسئله اصلی، زمان و مکان حضور انسان است. طبیعت گردی در بسیاری از مناطق می تواند با اصول حفاظت از محیط زیست سازگار باشد، اما در دوره های حساس تولید مثل، حضور انسان در بخش هایی از زیستگاه ممکن است فشار بیشتری به حیات وحش وارد کند.

صدای خودرو، حرکت آفرود، نزدیک شدن افراد به حیوانات و حتی توقف های مکرر برای مشاهده یا عکاسی می تواند باعث تغییر رفتار جانوران شود. به همین دلیل، در مناطق حساس لازم است گردشگری تابع ظرفیت و شرایط زیستگاه باشد، نه اینکه حیات وحش خود را با خواسته گردشگران هماهنگ کند.

منطقه حفاظت شده جهان نما در مرکز توجه حفاظتی

منطقه حفاظت شده جهان نما در شهرستان کردکوی یکی از مناطقی است که برای حفاظت از زیستگاه مرال ها مورد توجه قرار گرفته است. سال گذشته نیز در جریان بازدید رئیس کل دادگستری و دادستان مرکز استان از این منطقه، بر جلوگیری از ورود طبیعت گردان و آفرودسواران در فصل گاوبانگی تاکید شده بود.

این رویکرد در ادامه سیاست های حفاظتی استان دنبال شده است. گزارش های منتشر شده در سال 1405 نیز از فعالیت گشت های مشترک پلیس انفال در منطقه جهان نما برای صیانت از منابع طبیعی و منطقه حفاظت شده خبر می دهند.

کنترل ورود به منطقه با چه هدفی انجام می شود؟

• جلوگیری از ورود غیرمجاز افراد و خودروها
• افزایش امنیت زیستگاه در دوره گاوبانگی
• پیشگیری و مقابله با شکار غیرمجاز
• حفاظت از منابع طبیعی و زیستگاه های حساس
• افزایش امکان پایش مناطق حفاظت شده توسط نیروهای مسئول

وجود گشت های حفاظتی اهمیت ویژه ای دارد، زیرا حفاظت از یک زیستگاه فقط با اعلام ممنوعیت محقق نمی شود و نیازمند نظارت مستمر و کنترل ورودی ها است.

پلیس انفال چگونه به حفاظت از جهان نما کمک می کند؟

برای افزایش نظارت بر منطقه حفاظت شده جهان نما، سازوکاری با مشارکت دستگاه های مرتبط از جمله منابع طبیعی، محیط زیست و نیروی انتظامی شکل گرفته است. هدف از این همکاری، افزایش توان نظارتی و جلوگیری از ورودهای غیرمجاز به مناطق حساس است.

طبق گزارش های منتشر شده، گشت های مشترک پلیس انفال در منطقه جهان نما برای حفاظت از اراضی ملی، منابع طبیعی و منطقه حفاظت شده فعال شده اند. همچنین پیش از این نیز برای افزایش نظارت، ایستگاه بازرسی در محدوده پارک جنگلی کردکوی مستقر شده بود.

آیا ممنوعیت ورود به زیستگاه مرال به معنای ممنوعیت کامل طبیعت گردی است؟

این محدودیت را نباید به معنای ممنوعیت دائمی طبیعت گردی در تمام مناطق گلستان دانست. هدف اصلی، کنترل ورود به زیستگاه های حساس در دوره ای مشخص و با توجه به شرایط حیات وحش است.

طبیعت گردی مسئولانه زمانی معنا پیدا می کند که حضور انسان کمترین اختلال را در اکوسیستم ایجاد کند. در چنین شرایطی، رعایت تابلوهای هشدار، مسیرهای تعیین شده، دستور محیط بانان و محدودیت های اعلام شده، بخشی از مسئولیت گردشگران محسوب می شود.