موزه ها معمولا مکان هایی برای نگهداری و نمایش آثار تاریخی و هنری هستند، اما در سال های اخیر به هدف جذابی برای گروه های تبهکاری نیز تبدیل شده اند. ارزش بالای برخی آثار، امکان فروش در بازار غیرقانونی و گاهی دشواری ردیابی اشیای سرقت شده، موزه ها را به یکی از اهداف جرایم سازمان یافته تبدیل کرده است.
گزارش تازه یوروپل نشان می دهد که شیوه این سرقت ها نیز در حال تغییر است. برخلاف تصور سنتی از سارقان آثار فرهنگی که بیشتر به عملیات مخفیانه و کم خشونت متکی بودند، برخی پرونده های اخیر با استفاده از سلاح گرم، ابزارهای سنگین، مواد منفجره و تهدید کارکنان و بازدیدکنندگان همراه بوده اند. یوروپل این تغییر را نشانه ورود بازیگران و شبکه های جدید به بازار سرقت آثار فرهنگی می داند.
یوروپل درباره تغییر الگوی سرقت از موزه ها هشدار داد
یوروپل در گزارش جدید خود با عنوان «تغییر تاکتیک ها، تغییر اهداف: ماهیت در حال تحول سرقت از موزه ها» اعلام کرده است که سرقت آثار فرهنگی در اروپا دیگر همیشه یک جرم سازمان یافته کم خشونت محسوب نمی شود. در برخی پرونده های اخیر، سارقان مستقیما با کارکنان مواجه شده اند و برای ورود به ساختمان یا شکستن محفظه های نگهداری آثار از روش های تهاجمی استفاده کرده اند.
در این گزارش، استفاده از پتک، تبر، مواد منفجره و سلاح گرم به عنوان بخشی از تاکتیک های جدید مورد اشاره قرار گرفته است. این تغییر باعث شده سرقت از موزه ها علاوه بر خسارت مالی و فرهنگی، به یک مسئله جدی تر برای امنیت کارکنان و بازدیدکنندگان تبدیل شود.
سارقان جدید چه تفاوتی با قاچاقچیان سنتی آثار فرهنگی دارند؟
یوروپل معتقد است بخشی از افرادی که در سرقت های اخیر نقش داشته اند، برخلاف قاچاقچیان سنتی آثار فرهنگی، سابقه فعالیت در جرایم خشن دیگر دارند. این افراد ممکن است از ابتدا در شبکه های تخصصی قاچاق آثار تاریخی فعالیت نکرده باشند و به دلیل سود بالای این سرقت ها وارد این حوزه شده باشند.
یکی دیگر از تغییرات مهم، شیوه شکل گیری برخی گروه هاست. در بعضی پرونده ها افراد بدون سابقه همکاری قبلی از طریق شبکه های اجتماعی و پیام رسان ها با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و برای یک سرقت مشخص همکاری کرده اند. به این ترتیب، گروه های موقتی می توانند بدون داشتن ساختار یک شبکه سنتی تبهکاری، برای یک هدف خاص تشکیل شوند.
سرقت موزه درنت در هلند؛ انفجار برای دستیابی به آثار باستانی
یکی از پرونده هایی که در گزارش یوروپل به آن اشاره شده، سرقت از موزه درنت در شهر آسن هلند در ژانویه ۲۰۲۵ است. در این حادثه سارقان با استفاده از مواد منفجره وارد موزه شدند و چند اثر باستانی ارزشمند را که از رومانی به امانت گرفته شده بود، سرقت کردند.
در میان آثار ربوده شده، کلاهخود طلایی کوتشوفنشت از حدود ۲۵۰۰ سال پیش و سه دستبند طلایی متعلق به حدود قرن اول پیش از میلاد قرار داشت. این سرقت واکنش گسترده ای در رومانی ایجاد کرد، زیرا آثار مذکور بخش مهمی از میراث تاریخی این کشور محسوب می شدند.
این پرونده اهمیت دیگری نیز دارد. سرقت آثار تاریخی فقط به معنای از دست رفتن یک شیء گران قیمت نیست. اگر یک اثر منحصر به فرد ذوب شود، قطعه قطعه شود یا برای همیشه در بازار سیاه ناپدید شود، بخشی از میراث فرهنگی یک کشور ممکن است برای همیشه از بین برود.
سرقت جواهرات لوور؛ یکی از مشهورترین سرقت های سال ۲۰۲۵
در اکتبر ۲۰۲۵، موزه لوور پاریس نیز هدف یک سرقت جسورانه قرار گرفت. چهار سارق با استفاده از یک وسیله نقلیه و تجهیزات مخصوص به بخش بیرونی ساختمان دسترسی پیدا کردند و پس از ورود به گالری آپولون، جواهرات تاریخی متعلق به مجموعه سلطنتی و امپراتوری فرانسه را سرقت کردند.
ارزش جواهرات ربوده شده حدود ۸۸ میلیون یورو برآورد شد. عملیات سرقت نیز بسیار کوتاه بود و طبق گزارش های منتشر شده، سارقان در حدود هفت دقیقه وارد ساختمان شدند، آثار را برداشتند و از محل فرار کردند. یکی از قطعات نیز هنگام فرار از سارقان به جا ماند.
این سرقت بعدا به یکی از نمونه های مهم مورد بررسی در بحث امنیت موزه های اروپا تبدیل شد. حتی مدیر لوور نیز پس از حادثه درباره ضعف های امنیتی ساختمان مورد پرسش قرار گرفت و پوشش ناکافی دوربین های نظارتی در بخش هایی از ساختمان مطرح شد.
جمع بندی
گزارش جدید یوروپل نشان می دهد که سرقت از موزه های اروپا وارد مرحله ای پیچیده تر شده است. در کنار سارقان سنتی آثار فرهنگی، گروه هایی با سابقه جرایم خشن نیز ممکن است به این بازار وارد شده باشند و برای دستیابی به طلا، جواهرات و آثار ارزشمند از روش هایی مانند استفاده از پتک، تبر، سلاح گرم و مواد منفجره استفاده کنند.
پرونده هایی مانند انفجار در موزه درنت هلند و سرقت ۸۸ میلیون یورویی از لوور نشان می دهند که تهدید فقط متوجه ارزش مالی آثار نیست؛ امنیت کارکنان، بازدیدکنندگان و خود میراث فرهنگی نیز در معرض خطر قرار دارد. از نگاه یوروپل، گسترش شبکه های موقتی و استفاده از شبکه های اجتماعی برای جذب افراد به عملیات مجرمانه، مقابله با این نوع سرقت ها را نیز دشوارتر کرده است.
