جزیره کیش بیشتر با سواحل، مراکز خرید و تفریحات دریایی شناخته می شود، اما در کنار این جاذبه ها، مجموعه ای از بناها و محوطه های تاریخی نیز بخشی از هویت فرهنگی این جزیره را تشکیل می دهند. برخی از این بناها سال ها بدون استفاده باقی مانده اند و نبود مرمت و نگهداری مناسب، خطر فرسودگی و تخریب آن ها را افزایش داده است.
حالا سازمان منطقه آزاد کیش تصمیم گرفته است از یک ابزار اقتصادی برای تغییر این وضعیت استفاده کند. بر اساس تصمیم جدید، دستگاه ها و نهادهایی که بناهای تاریخی و میراثی در اختیار دارند اما برای مرمت و بهره برداری از آن ها اقدامی نمی کنند، از مهر ۱۴۰۵ مشمول پرداخت عوارض خواهند شد. هدف از این اقدام، بازگرداندن بناهای ارزشمند جزیره به چرخه استفاده و جلوگیری از ادامه روند تخریب آن ها است.
عوارض بناهای تاریخی رها شده کیش از مهر ۱۴۰۵
رها شدن یک بنای تاریخی برای چند سال می تواند خسارت هایی ایجاد کند که جبران آن ها بسیار دشوار و پرهزینه باشد. فرسایش مصالح، شرایط آب و هوایی، رطوبت و نبود رسیدگی مستمر، همگی می توانند روند تخریب یک ساختمان قدیمی را سرعت ببخشند.
به همین دلیل، سازمان منطقه آزاد کیش قصد دارد از مهر ۱۴۰۵ برای بناهای تاریخی و میراثی بدون بهره برداری عوارض تعیین کند. این تصمیم دستگاه هایی را هدف قرار می دهد که مالک یا متولی چنین بناهایی هستند اما تاکنون اقدام موثری برای احیا و استفاده از آن ها انجام نداده اند.
رحیم کبیری، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش، درباره اجرای این تصمیم اعلام کرده است که بناهای تاریخی و میراثی در اختیار دستگاه های مختلف، در صورتی که همچنان بدون بهره برداری باقی بمانند، مشمول عوارض خواهند شد.
اجرای این سیاست می تواند هزینه بلا استفاده نگه داشتن بناهای تاریخی را برای مالکان افزایش دهد و آن ها را به سمت مرمت، بهره برداری یا تعیین تکلیف این املاک سوق دهد.
چرا بناهای تاریخی رها شده مشمول عوارض می شوند؟
هدف اصلی از دریافت عوارض، کسب درآمد از بناهای تاریخی نیست، بلکه ایجاد یک اهرم اقتصادی برای جلوگیری از رها شدن آن ها است. نگهداری نکردن از یک بنای تاریخی می تواند به تدریج ارزش معماری و فرهنگی آن را کاهش دهد و هزینه مرمت را نیز چند برابر کند.
زمانی که یک دستگاه دولتی یا نهاد عمومی مالک ساختمانی تاریخی است اما بودجه یا برنامه مشخصی برای استفاده از آن ندارد، بنا ممکن است برای سال ها بدون کاربری باقی بماند. تعیین عوارض می تواند ادامه چنین شرایطی را برای مالک پرهزینه تر کند.
اهداف اصلی این طرح را می توان در چند مورد خلاصه کرد:
- جلوگیری از فرسودگی و تخریب بناهای تاریخی
- تشویق دستگاه های مالک به مرمت ساختمان ها
- بازگرداندن بناهای قدیمی به چرخه بهره برداری
- فراهم کردن زمینه مشارکت بخش خصوصی
- ایجاد کاربری های فرهنگی و گردشگری
- افزایش جاذبه های تاریخی جزیره کیش
احیای بناهای تاریخی کیش با کاربری جدید
حفاظت از یک ساختمان تاریخی همیشه به معنای تبدیل آن به فضایی بدون استفاده و صرفا نمایشی نیست. در بسیاری از شهرهای گردشگری جهان، بناهای قدیمی با حفظ ویژگی های تاریخی خود به موزه، گالری، مرکز فرهنگی، اقامتگاه یا سایر فضاهای عمومی تبدیل می شوند.
سازمان منطقه آزاد کیش نیز به دنبال استفاده از چنین رویکردی است. رحیم کبیری اعلام کرده است که تلاش می شود کاخ ها، مراکز قدیمی و دیگر بناهای میراثی جزیره که ظرفیت استفاده عمومی دارند، احیا شوند و دوباره در چرخه بهره برداری قرار گیرند.
چنین تغییر کاربری هایی در صورتی که بر اساس اصول حفاظت از میراث فرهنگی انجام شوند، علاوه بر تامین هزینه های نگهداری ساختمان می توانند جاذبه های جدیدی برای گردشگران ایجاد کنند.
موزه هزاره های هنر؛ نمونه ای از احیای ساختمان های قدیمی
یکی از نمونه های استفاده دوباره از ساختمان های قدیمی جزیره، راه اندازی موزه هزاره های هنر است. استفاده فرهنگی از چنین فضاهایی نشان می دهد که بناهای قدیمی می توانند به جای باقی ماندن به عنوان ساختمان های متروکه، به بخشی فعال از تجربه گردشگری جزیره تبدیل شوند.
تبدیل بناهای قدیمی به موزه یا مراکز فرهنگی می تواند هم زمان دو هدف را دنبال کند؛ از یک سو ساختمان حفظ می شود و از سوی دیگر، فضای جدیدی برای معرفی تاریخ، هنر و فرهنگ منطقه در اختیار گردشگران قرار می گیرد.
شهر تاریخی حریره و ظرفیت گردشگری فرهنگی کیش
شهر تاریخی حریره یکی از مهم ترین محوطه های تاریخی جزیره کیش است و نشان می دهد پیشینه این منطقه بسیار فراتر از توسعه گردشگری مدرن آن است. بقایای معماری و آثار کشف شده در این محوطه اطلاعات مهمی درباره زندگی و فعالیت های اقتصادی ساکنان گذشته جزیره در اختیار پژوهشگران قرار می دهد.
ادامه کاوش های باستان شناسی در حریره بخشی از برنامه های توسعه زیرساخت های فرهنگی کیش محسوب می شود. معرفی بهتر این محوطه می تواند تصویر گردشگری جزیره را نیز متنوع تر کند و گردشگرانی را که به تاریخ و میراث فرهنگی علاقه دارند، جذب کند.
سرمایه گذاری روی چنین ظرفیت هایی باعث می شود کیش تنها به عنوان مقصد خرید، ساحل و تفریحات دریایی شناخته نشود و گردشگری تاریخی و فرهنگی نیز سهم بیشتری در اقتصاد جزیره پیدا کند.
