باستان شناسان در جنوب انگلستان موفق به کشف یکی از کامل ترین نمونه های حمام های رومی شده اند؛ بنایی که بخش های اصلی آن پس از گذشت نزدیک به دو هزار سال همچنان قابل شناسایی است. این کشف نه تنها اطلاعات تازه ای درباره شیوه زندگی رومیان در بریتانیا ارائه می دهد، بلکه نشان می دهد برخی مناطق این سرزمین هزاران سال پیش از دوران روم نیز محل سکونت انسان ها بوده اند.

در محوطه باستانی «Fetcham Springs» در شهرستان ساری انگلستان، پژوهشگران بقایای یک مجموعه حمام رومی را پیدا کرده اند که شامل اتاق های آب سرد، آب گرم، آب داغ و سیستم گرمایشی مخصوص بوده است. چنین کشف کاملی بسیار نادر است، زیرا بیشتر حمام های رومی در طول زمان آسیب دیده اند یا تنها بخش هایی از آنها باقی مانده است. ظاهرا انسان ها حتی دو هزار سال پیش هم علاقه زیادی به ساختن فضاهای لوکس برای استراحت داشته اند؛ فقط به جای جکوزی های امروزی، کوره و کانال های سنگی داشتند.

کشف یک حمام رومی کامل در محوطه Fetcham Springs

کاوش های باستان شناسی در منطقه فچم اسپرینگز پس از سه هفته بررسی دقیق، مشخص کرد که این مکان تنها بقایای یک ساختمان معمولی نیست، بلکه یک مجموعه کامل حمام رومی را در خود جای داده است. باستان شناسان ابتدا احتمال می دادند با بخشی از یک سازه بزرگ تر روبه رو باشند، اما بررسی های بیشتر وجود تمام عناصر اصلی یک حمام رومی را تایید کرد.

به گفته نوال شیخلی، سرپرست تیم کاوش، اکنون با اطمینان می توان گفت که این محوطه شامل یک مجموعه کامل حمام رومی بوده است. وجود چنین مجموعه ای نشان می دهد این منطقه در دوره روم باستان احتمالا اهمیت زیادی داشته و ممکن است بخشی از یک سکونتگاه بزرگ تر یا یک ویلای اشرافی رومی بوده باشد.

مجموعه کشف شده شامل بخش های زیر است:

• اتاق آب سرد که برای خنک کردن بدن پس از حمام گرم استفاده می شد.
• اتاق آب گرم که مرحله میانی فرآیند حمام رومی محسوب می شد.
• اتاق آب داغ که گرم ترین بخش حمام بود.
• حوضچه آب سرد برای پایان فرآیند شستشو.
• بخش کوره و سیستم گرمایشی که با استفاده از فناوری «هیپوکاست» فضای داخلی حمام را گرم می کرد.

فناوری پیشرفته رومیان برای گرم کردن حمام ها

حمام های رومی تنها مکان هایی برای شستشو نبودند، بلکه مراکز اجتماعی مهمی به شمار می رفتند. شهروندان رومی در این فضاها علاوه بر استحمام، با یکدیگر دیدار می کردند، گفتگو داشتند و حتی درباره مسائل اقتصادی و سیاسی صحبت می کردند.

یکی از ویژگی های مهم این حمام ها سیستم گرمایش زیرزمینی بود. رومیان با استفاده از فناوری هیپوکاست، هوای گرم تولید شده توسط کوره را از زیر کف و داخل دیوارها عبور می دادند تا دمای اتاق ها افزایش پیدا کند. کشف بخش کوره در Fetcham Springs نشان می دهد سازندگان این مجموعه از همان فناوری پیشرفته دوران روم استفاده کرده بودند.

وجود چنین سامانه ای نشان دهنده مهارت مهندسی رومیان است؛ تمدنی که هزاران سال پیش توانسته بود سیستم های گرمایشی پیچیده ای طراحی کند، در حالی که بسیاری از مردم بعدها قرن ها مجبور بودند با روش های ساده تر خودشان را از سرما نجات دهند.

احتمال وجود یک ویلای رومی در نزدیکی محل کشف

کشف حمام کامل معمولا نشانه ای از وجود یک ساختمان مهم در نزدیکی آن است. باستان شناسان معتقدند این مجموعه ممکن است بخشی از یک ویلای رومی بوده باشد؛ خانه هایی بزرگ که معمولا متعلق به افراد ثروتمند، مالکان زمین یا مقامات محلی بودند.

برای بررسی این احتمال، پژوهشگران قصد دارند در سال آینده مطالعات ژئوفیزیکی گسترده تری در اطراف محوطه انجام دهند. این بررسی ها بدون نیاز به حفاری گسترده می توانند وجود دیوارها، ساختمان های مدفون و ساختارهای احتمالی زیر زمین را مشخص کنند.

اگر بقایای یک ویلای رومی در این منطقه پیدا شود، اطلاعات بیشتری درباره سبک زندگی ساکنان، وضعیت اقتصادی منطقه و نقش آن در دوران اشغال بریتانیا توسط امپراتوری روم به دست خواهد آمد.

آثار ارزشمند کشف شده در کنار حمام رومی

کاوشگران در کنار سازه اصلی حمام، مجموعه ای از آثار تاریخی ارزشمند را نیز پیدا کرده اند که تصویر دقیق تری از زندگی در این منطقه ارائه می دهد. این یافته ها نشان می دهند که حمام تنها یک فضای کاربردی نبوده، بلکه احتمالا بخشی از یک مجموعه مجلل و مهم بوده است.

از جمله آثار کشف شده می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• قطعات گچ بری های رنگی دیوار که نشان دهنده تزئینات داخلی ساختمان بوده اند.
• سکه های رومی که می توانند اطلاعاتی درباره دوره استفاده از این مکان ارائه دهند.
• یک سنجاق تزئینی که احتمالا بخشی از پوشاک یا زیورآلات ساکنان بوده است.
• بخشی از دهنه فلزی اسب که ارتباط این منطقه با حمل و نقل و زندگی روزمره رومیان را نشان می دهد.

وجود گچ بری های رنگی اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می دهد این حمام احتمالا متعلق به افراد عادی نبوده و با هزینه قابل توجهی ساخته شده است. در معماری رومی، استفاده از تزئینات رنگی معمولا در ساختمان های مهم و ثروتمند دیده می شد.

نتیجه گیری

کشف یک حمام رومی کامل در محوطه Fetcham Springs انگلستان، پنجره ای تازه به زندگی مردم در دوران امپراتوری روم باز کرده است. وجود اتاق های مختلف حمام، سیستم گرمایش پیشرفته و آثار تزئینی نشان می دهد این مکان زمانی یک مجموعه مهم و احتمالا وابسته به یک ویلای رومی بوده است.

در کنار این آثار، شواهد مربوط به دوره میان سنگی نیز اهمیت این منطقه را چند برابر می کند. این کشف یادآوری می کند که زیر خاک بسیاری از مناطق جهان هنوز داستان هایی پنهان است؛ داستان هایی که گاهی پس از هزاران سال و با کمی خاک برداری، دوباره خودشان را به انسان های کنجکاو امروزی نشان می دهند.